Masz świetny głos, ale nie wiesz, czy lepiej mówić o sobie „piosenkarz”, „wokalista” czy „autor piosenek”? Najczęściej piosenkarzem nazywa się osobę, która wykonuje piosenki zawodowo, choć granica między tym określeniem a słowem „wokalista” bywa płynna. W muzyce różnicę najlepiej widać w tym, co robisz z głosem i jaką rolę przyjmujesz w nagraniu lub na scenie.
Piosenkarz wykonuje utwory, a zakres jego pracy zależy od roli w projekcie
- Piosenkarz zwykle kojarzy się z wykonawcą piosenek, często występującym jako solista.
- Wokalista to szersze określenie, które pasuje także do osoby śpiewającej w zespole, chórze lub jako muzyk sesyjny.
- Autor piosenek tworzy tekst lub muzykę; może śpiewać własne utwory, ale nie musi.
- Praca zawodowa obejmuje próby, ćwiczenia głosu, nagrania i przygotowanie występów, nie sam koncert.
- Prawa do utworu, wykonania i nagrania mogą przysługiwać różnym osobom.
Piosenkarz i wokalista często oznaczają tę samą osobę
W opisie koncertu ktoś może być piosenkarzem, a w notce o zespole jego wokalistą. Oba słowa odnoszą się do osoby śpiewającej, choć „wokalista” częściej podkreśla rolę głosu w składzie lub projekcie, a „piosenkarz” kojarzy się z wykonywaniem piosenek i karierą solową.
Nie traktowałbym tego podziału jak ścisłej reguły. W polszczyźnie określenia bywają używane zamiennie, a sama solowa kariera nie oznacza, że artysta nagrywa lub występuje bez zespołu. Liczy się kontekst: w zapowiedzi koncertu naturalnie zabrzmi „piosenkarz”, zaś przy opisie składu grupy „wokalista”.
Na scenie śpiew to tylko część pracy
Przed występem trzeba przygotować repertuar, przejść próby i zadbać o kondycję głosu. Dochodzą dykcja, pamięć tekstu, praca z mikrofonem, a w niektórych produkcjach także ruch sceniczny czy elementy aktorskie. Występ zaczyna się na długo przed wejściem na scenę.
Opis zawodu opublikowany w serwisie Publicznych Służb Zatrudnienia wymienia między innymi ćwiczenia głosu, udział w próbach, nagrania i wykonywanie utworów solo lub w grupie. Dla osoby zaczynającej przygodę ze śpiewem oznacza to prosty wybór: jeśli interesują ją koncerty, potrzebuje przygotowania scenicznego; jeśli studio, przyda się praca nad powtarzalnością wykonania i współpraca z realizatorem.
Wybór ścieżki zależy od tego, jaką rolę chcesz pełnić
Możesz śpiewać własne piosenki, wykonywać repertuar innych autorów albo nagrywać partie wokalne do cudzych projektów. To różne zadania, choć wszystkie opierają się na głosie. Nie musisz od razu zamykać się w jednej roli, ale warto wiedzieć, czego oczekuje każda z nich.
| Rola | Główne zadanie | Co przygotować na początek |
|---|---|---|
| Piosenkarz solowy | Wykonuje repertuar pod własnym nazwiskiem lub pseudonimem | Spójny zestaw utworów i nagranie pokazujące barwę oraz interpretację |
| Wokalista zespołu | Śpiewa w ramach wspólnego brzmienia grupy | Umiejętność pracy z aranżacją, tempem i pozostałymi muzykami |
| Wokalista sesyjny | Nagrywa partie na potrzeby projektu innego twórcy | Precyzyjne wykonanie, elastyczność stylistyczna i gotowość do poprawek |
| Autor-wykonawca | Śpiewa utwory, które samodzielnie tworzy lub współtworzy | Pomysł na piosenkę oraz podstawowa współpraca z kompozytorem lub producentem |
Jeśli najbardziej pociąga cię interpretowanie tekstu i kontakt z publicznością, zacznij od dopracowania repertuaru. Gdy wolisz pracę zespołową, poszukaj grupy i sprawdź, jak twój głos układa się w aranżacji. Gdybym miał wskazać jeden dobry początek, wybrałbym krótkie nagranie demo, bo pozwala ocenić nie tylko głos, lecz także dobór piosenki i sposób jej wykonania.
Autor piosenki i jej wykonawca mogą mieć różne prawa
Śpiewanie utworu nie oznacza automatycznie, że wykonawca jest autorem tekstu lub muzyki. Przy nagraniu mogą pojawić się więc różne role: autor słów, kompozytor, artysta wykonawca i producent fonogramu, czyli nagrania dźwiękowego. Jedna osoba może łączyć kilka z nich, ale nie należy zakładać, że tak jest zawsze.
Wyjaśnienia Akademii ZAiKS rozróżniają prawa autorskie twórców od praw pokrewnych artystów wykonawców. W praktyce wokalista śpiewający cudzą piosenkę może mieć prawa do własnego wykonania, podczas gdy autor tekstu i kompozytor zachowują prawa do utworu. Przy publikacji nagrania trzeba więc ustalić, kto odpowiada za każdą z tych warstw.
Najlepszy start to nagranie, które pokazuje twoją rolę
Nie musisz czekać na profesjonalne studio, żeby sprawdzić, jak brzmi twój pomysł. Nagraj jedną piosenkę w warunkach, które pozwalają wyraźnie usłyszeć głos i tekst, a potem oceń, czy chcesz być przede wszystkim wykonawcą, członkiem zespołu czy twórcą własnego repertuaru. Jedno dobrze dobrane nagranie powie więcej niż przypadkowy zestaw utworów.
Uważam, że najrozsądniej zacząć od roli, która najlepiej pasuje do twojego sposobu pracy, a dopiero później rozszerzać ją o pisanie, nagrywanie czy występy z zespołem. Tak buduje się ścieżkę piosenkarza bez udawania, że od pierwszego dnia trzeba robić wszystko naraz.
