Wieczorem dziecko prosi o znaną kołysankę, a w głowie zostaje tylko początek i motyw dwóch kotków. Pełny zapis „Ach, śpij, kochanie” znajdziesz w Cyfrowej Bibliotece Polskiej Piosenki, choć w obiegu występuje drobny wariant jednego z wersów.
To przedwojenna piosenka filmowa, która stała się kołysanką
- Autor tekstu: Ludwik Starski.
- Muzyka: Henryk Wars.
- Pierwsze wykonanie: film „Paweł i Gaweł” z 1938 roku, z udziałem Eugeniusza Bodo i Adolfa Dymszy.
- Wariant tekstu: spotyka się wersję „gwiazdy miastom dają znać” oraz „gwiazdy miastu dają znać”.
- Pełny tekst: sprawdź w Cyfrowej Bibliotece Polskiej Piosenki, gdzie utwór ma osobną kartę z tekstem.
„Ach, śpij, kochanie” ma konkretnych autorów i filmowy początek
Ta kołysanka brzmi jak coś przekazywanego z pokolenia na pokolenie, ale jej historia jest dobrze udokumentowana. Ludwik Starski napisał słowa, a Henryk Wars skomponował muzykę; utwór zabrzmiał w filmie „Paweł i Gaweł” z 1938 roku.
Pierwszymi wykonawcami byli Eugeniusz Bodo i Adolf Dymsza. Ten filmowy rodowód łatwo przeoczyć, bo piosenka dawno wyszła poza ekran i trafiła do domowego repertuaru. Nie jest anonimową kołysanką ludową, choć wiele osób zna ją właśnie jako piosenkę na dobranoc.
Wariant „miastu” lub „miastom” nie oznacza innej piosenki
Przy śpiewaniu można natrafić na różnicę w trzecim wersie pierwszej zwrotki: jedne zapisy mają formę „miastom”, inne „miastu”. Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki odnotowuje ten wariant, więc rozbieżność nie musi oznaczać błędu w śpiewniku.
Wybierz jedną wersję i trzymaj się jej podczas śpiewania. Jeśli korzystasz z konkretnego wydania śpiewnika lub nagrania, najłatwiej dopasować słowa właśnie do niego. Prawdę mówiąc, przy kołysance ważniejsza od rozstrzygania tej drobnej różnicy jest płynność śpiewu.
Pełny tekst najlepiej sprawdzić w źródle, które odnotowuje warianty
Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki udostępnia tekst utworu i podaje jego autorów. Przydaje się zwłaszcza wtedy, gdy różne śpiewniki lub nagrania nie zgadzają się co do pojedynczych słów.
Nie zamieszczam tu całych słów piosenki. Zamiast przepisywać tekst bez wskazania jego wersji, odsyłam do karty utworu w tej bibliotece; można tam sprawdzić zapis razem z odnotowaną rozbieżnością.
Filmowy rodowód dodaje kołysance drugie życie
„Ach, śpij, kochanie” działa dziś w dwóch rolach: jest piosenką z przedwojennego kina i utworem śpiewanym dzieciom przed snem. Właśnie to połączenie uważam za najciekawszą część jej historii. Melodia opuściła filmowy kadr, a słowa zaczęły żyć w domach niezależnie od pierwotnej sceny.
Gdy wraca pytanie o tekst, najlepiej pamiętać o dwóch rzeczach: autorami są Starski i Wars, a drobny wariant wersetu jest odnotowany w źródłach. Dzięki temu łatwiej rozpoznać piosenkę, nawet jeśli śpiewnik i zapamiętana wersja nie brzmią identycznie.
